प्रमुख संगठन, संस्थापक और वर्ष
|
एशियाटिक
|
1784
|
विलियम जोन्स
|
|
आत्मीय सभा
|
1815
|
राजाराम मोहन राय
|
|
वेदान्त कॉलेज
|
1825
|
राजाराम मोहन राय
|
|
युवा बंगाल आन्दोलन
|
1826
|
हेनरी लुई विवियन डिरोजियो
|
|
ब्रह्म समाज
|
1828
|
राजा राम मोहन राय
|
|
तत्वबोधिनी सभा
|
1839
|
देवेन्द्र नाथ ठाकुर
|
|
ब्रिटिश सार्वजनिक सभा
|
1843
|
दादा भाई नैरोजी
|
|
परमहंस मण्डली
|
1840
|
गोपाल हरिदेशमुख
|
|
रहनुमाई माजदायान सभा
|
1851
|
दादा भाई नौरोजी
|
|
बालिका विद्यालय
|
1851
|
ज्योतिबा फूले
|
|
मोहम्मद एंग्लो लिटरेरी सोसाईटी
|
1863
|
अब्दुल लतीफ़
|
|
साइंटिफिक सोसाइटी
|
1864
|
सर सैय्यद अहमद खां
|
|
ईस्ट इंडियन एशोसिएशन
|
1866
|
दादा भाई नौरोजी
|
|
पूना सार्वजनिक सभा
|
1867
|
एम. जी. रानाडे
|
|
प्रार्थना समाज
|
1867
|
केशवचन्द्र के सहयोग से एम. जी.
रानाडे, आत्माराम पान्दुकर, देवेन्द्रनाथ ठाकुर
|
|
वेद समाज
|
1867
|
आचार्य केशवचन्द्र सेन
|
|
सत्यशोधक समाज
|
1873
|
ज्योतिबा फुले
|
|
अलीगढ़ मोहम्मडन एंग्लो ओरिएंटल कॉलेज
|
1875
|
सर सैय्यद अहमद खां
|
|
इंडियन लीग
|
1875
|
शिशिर कुमार घोष
|
|
आर्यसमाज
|
1875
|
स्वामी दयानन्द सरस्वती
|
|
इंडियन एसोशिएशन
|
1876
|
आनन्द मोहन
|
|
थियोसोफिकल सोसाईटी
|
1882
|
मैडम ब्लाट्सव्स्की एवं कर्नल
अल्काट
|
|
यूनाइटेड इंडियन कमिटी
|
1883
|
व्योमेश्चन्द्र बनर्जी
|
|
भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस
|
1885
|
एम. ओ. ह्युम
|
|
बाम्बे प्रेसिडेन्सी एसोसिएशन
|
1885
|
फिरोज शाह मेहता, तैलंग तथा
तैय्यबजी
|
|
वेलूर मठ
|
1887
|
स्वामी विवेकानन्द
|
|
इंडियन सोशल कांफ्रेस
|
1887
|
महादेव गोविन्द रानाडे
|
|
शारदा सदन
|
1889
|
रमाबाई
|
|
रामकृष्ण मिशन
|
1897
|
स्वामी विवेकानन्द
|
|
अभिनव भारत संस्था
|
1904
|
विनायक दामोदर सावरकर
|
|
सर्वेन्ट ऑफ़ इण्डिया सोसाईटी
|
1905
|
गोपाल कृष्ण गोखले
|
|
मुस्लिम लीग
|
1906
|
आगा खां एवं सलीम उल्ला
|
|
अनुशीलन समिति
|
1907
|
श्री वारिन्द्र घोष, भूपेन्द्र
दत्त
|
|
सोशल सर्विस लीग
|
1911
|
श्री नारायण मल्हार जोशी
|
|
विश्व भारती
|
1912
|
रविन्द्र नाथ ठाकुर
|
|
गदर पार्टी
|
1913
|
लाला हरदयाल, काशीराम
|
|
हिन्दू महासभा
|
1915
|
मदन मोहन मालवीय
|
|
होमरूल लीग
|
1916
|
तिलक एवं एनी बेसेन्ट
|
|
विमेन्स इण्डिया एशोसिएशन
|
1917
|
लेडी सदाशिव अय्यर
|
|
खिलाफत आन्दोलन
|
1919
|
अली बन्धु
|
|
अखिल भारतीय ट्रेड यूनियन
|
1920
|
एन. एम. जोशी
|
|
स्वराज पार्टी
|
1923
|
मोती लाल नेहरू एवं चित्तरंजन
दास
|
|
हिन्दुस्तान रिपब्लिक एशोसिएशन
|
1924
|
शचीन्द्र सान्याल
|
|
बहिष्कृत हितकारिणी सभा
|
1924
|
बी. आर. अम्बेडकर
|
|
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ
|
1925
|
डॉ. हेडगवार
|
|
नौजवान सभा
|
1926
|
भगत सिंह, छबील दास एवं यशपाल
|
|
हिन्दु सोश. रिप. एशोसिएशन
|
1928
|
भगत सिंह
|
|
खुदाई खिदमतगार
|
1930
|
अब्दुल गफ्फार खां
|
|
हरिजन सेवक संघ पुणे
|
1932
|
महात्मा गाँधी
|
|
स्वतंत्र श्रमिक पार्टी
|
1936
|
बी. आर. अम्बेडकर
|
|
फॉरवर्ड ब्लाक
|
1939
|
सुभाष चन्द्र बोस
|
|
आजाद हिन्द फ़ौज
|
1942
|
रासबिहारी बोस
|
|
आजाद हिन्द सरकार
|
1943
|
सुभाष चन्द्र बोस
|